|
Fipronil - insekticid i ektoantiparazitik - izazovi primene i efikasnosti
Fipronil: Insecticide and ectoparasiticide: Challenges of use and effectiveness
aUniverzitet u Beogradu, Fakultet veterinarske medicine, Katedra za farmakologiju i toksikologiju, Srbija bAVE & VETMEDIC, Beograd
email: dragana.medic@vet.bg.ac.rs
Abstract
Fipronil se koristi kao insekticid i ektoantiparazitik, pretežno u veterinarskoj medicini i poljoprivredi. Njegova glavna upotreba u veterini je za lečenje infestacija buvama, krpeljima i drugim spoljnim parazitima kod pasa i mačaka. Fipronil je efikasan u eliminaciji parazita poput buva (Ctenocephalides spp.), krpelja (Rhipicephalus sanguineus, Dermacentor reticulatus, Ixodes ricinus), kao i vaši. U veterinarskoj medicini fipronil se najčešće primenjuje u obliku spot-on rastvora koji se nanosi direktno na kožu životinje, obično na potiljak ili između lopatica. Ovi preparati pružaju dugotrajan učinak protiv buva (do 2 meseca) i krpelja (do 1 mesec). Fipronil je takođe dostupan u obliku spreja za spoljašnju primenu, koji se koristi za prekrivanje tela životinje i zaštitu od parazita. Fipronil se koristi ne samo za lečenje već i za prevenciju. U poljoprivredi, fipronil se koristi za zaštitu biljaka od insekata i grinja, kao i za kontrolu štetočina na usevima. Može se primeniti na različite načine, uključujući prskanje ili tretmane semena. Što se tiče sigurnosti i toksičnosti fipronil je efikasan u eliminaciji parazita, ali njegova upotreba zahteva pridržavanje uputstava kako bi se izbegli negativni efekti na životinje i ljude. Nepravilna upotreba može izazvati toksične efekte, naročito ako se ne poštuju preporučene doze ili ako se proizvod koristi na neprikladan način. Takođe, fipronil je opasan za korisne insekte, kao što su pčele, i treba ga primenjivati sa pažnjom, naročito u poljoprivredi.
Sažetak
Fipronil is used as an insecticide and ectoparasiticide, primarily in veterinary medicine and agriculture. Its main use in veterinary medicine is for the treatment of infestations with fleas, ticks, and other external parasites in dogs and cats. Fipronil is effective in eliminating parasites such as fleas (Ctenocephalides spp.), ticks (Rhipicephalus sanguineus, Dermacentor reticulatus, Ixodes ricinus), and lice. In veterinary medicine, fipronil is most commonly applied in the form of spot-on solutions, which are directly applied to the skin of the animal, usually at the nape or between the shoulder blades. These preparations provide long-lasting effects against fleas (up to 2 months) and ticks (up to 1 month). Fipronil is also available in the form of sprays for external application, which are used to cover the animal's body and protect against parasites. Fipronil is used not only for treatment but also for prevention. In agriculture, fipronil is used to protect plants from insects and mites, as well as to control pests on crops. It can be applied in various ways, including spraying or seed treatments. Regarding safety and toxicity, fipronil is effective in eliminating parasites, but its use requires adherence to instructions to avoid negative effects on animals and humans. Improper use can lead to toxic effects, especially if recommended doses are not followed or if the product is used inappropriately. Additionally, fipronil is dangerous for beneficial insects, such as bees, and should be applied with caution, particularly in agriculture.
|