|
Etički aspekti učešća u sportskim takmičenjima kod osoba sa invaliditetom
Ethical aspects of participation in sports competitions for people with disabilities
aUniverzitet u Prištini sa privremenim sedištem u Kosovskoj Mitrovici, Fakultet za sport i fizičko vaspitanje, Leposavić, Srbija
bPalacky Univerzitet u Olomucu, Fakultet fizičke kulture, Olomuc, Republika Češka
cUniverzitet u Nišu, Fakultet sporta i fizičkog vaspitanja, Srbija
Ključne reči: etika; sport; paraolimpizam; podsticaj; fer-plej; dečiji sport
Keywords: ethics; sport; Paralympics; incentive; fair play; children's sport
Sažetak
Mediji nas svakodnevno informišu o neetičkom ponašanju sportista, trenera, administratora, pa čak i čitavih organizacija ili sportskih institucija. Pitanja u vezi sa povredom poverenja, kao što su seksualno zlostavljanje i uznemiravanje dece sportista ili dvostruki standardi od strane olimpijskih komiteta, predstavljaju razlog za zabrinutost. Sportisti rutinski krše osnovne obaveze u nacrtima ugovora. Svrha ovog rada je razmatranje etike u sportu danas i sagledavanje etičkih probleme u kontekst paraolimpijskih sportova, zatim identifikacija i definisanje kritičnih etičkih principa i predlog jednostavnog model za rešavanje spornih etičkih pitanja ili dilema. Sportisti, treneri i administratori se često ponašaju neetički u sportu i za to postoji nekoliko uzroka: Kombinacija tehnologije i sistema vrednosti; Globalizacija sporta; Model sporta kao poslovne i zabavne; Praktični pogled na sport - fokus na pobedi; Odnosi moći između trenera, dece sportista i roditelja. Etička pitanja dolaze do izražaja i u sportovima osoba sa invaliditetom, sa porastom prestiža međunarodnog paraolimpijskog takmičenja. Mogu se klasifikovati pod termin Podsticanje paraolimpijskih sportista: Fiziološko; Farmakološko; Tehnološko; Intelektualno; Zloupotreba klasifikacije. Ovi problemi su nastali zbog nedostatka univerzalnog etičkog kodeksa i etičkog relativizma. Neophodno je: Razvijanje etičkog kodeksa; Pridržavanje pravila ponašanja; Poštovanje protivnika i drugih; Poštovanje dužnosti i odgovornosti; Integritet u odnosima; Princip ravnoteže; Sportsko ponašanje; Etički kodeksi za decu, koji razmatraju: Odnos moći između deteta i trenera; Preterana zahtevnost roditelja; Politika elitizma i rana selekciju. Ona razmatra posebne principe o deci u takmičarskim sportovima: Važnost detinjstva; Potrebe deteta; Integritet u odnosima; Ferplej; Kvalitetnu atmosfera i etos; Konkurenciju; Jednakost (bez obzira na sposobnosti, pol, godine, religiju, socijalno ili etničko poreklo). Sportisti se nadmeću prema pravilima, a treneri i administratori obezbeđuju njihovu primenu u praksi.
Abstract
The media informs us daily about the unethical behavior of athletes, coaches, administrators, and even entire organizations or sports institutions. Issues related to breach of trust, such as sexual abuse and harassment of child athletes or double standards by Olympic committees, are cause for concern. Athletes routinely violate essential obligations in draft contracts. This work aims to consider ethics in sports today, look at ethical problems in the context of Paralympic sports, identify and define critical ethical principles, and propose a simple model for solving controversial ethical issues or dilemmas. Athletes, coaches, and administrators often behave unethically in sports, and there are several causes for this: A combination of technology and value systems, the Globalization of sports, the Model of sports as business and entertainment, A practical view of sports - focus on winning; Power relations between coaches, child athletes, and parents. Ethical issues also come to the fore in disabled sports, with the rise in the prestige of the international Paralympic competition. They can be classified under the term Encouraging Paralympic athletes: Physiological, Pharmacological, Technological, Intellectual, Misuse of classification. These problems arose due to the lack of a universal code of ethics and ethical relativism. It is necessary to develop a code of ethics, adhere to the rules of conduct, respect opponents and others, respect duties and responsibilities, have integrity in relationships, have a principle of balance, and have sportsmanship. Codes of ethics for children consider the power relationship between the child and the coach, excessive demandingness of parents, politics of elitism, and early selection. She discusses specific principles about children in competitive sports: The importance of childhood, The needs of the child, integrity in relationships, Fair play, Quality atmosphere and ethos, Competition, and Equality (regardless of ability, gender, age, religion, social or ethnic background). Athletes compete according to the rules, and coaches and administrators ensure their application in practice.
|