2025, Zelena agenda u prostornom i urbanističkom planiranju - od strategije do implementacije, pp. 419-427
|
|
Monitoring dugoročnih promena u vegetacionom pokrivaču Bačke (Srbija) i njegova održivost
Monitoring of a long-term vegetation cover changes in Bačka (Serbia) and its sustainability
aUniverzitet u Prištini sa privremenim sedištem u Kosovskoj Mitrovici, Prirodno-matematički fakultet, Odsek geografija, Srbija + Srpska akademija nauke i umetnosti (SANU), Geografski institut 'Jovan Cvijić', Beograd, Srbija bUniverzitet u Novom Sadu, Prirodno-matematički fakultet, Departman za geografiju, turizam i hotelijerstvo, Srbija cUniverzitet u Prištini sa privremenim sedištem u Kosovskoj Mitrovici, Prirodno-matematički fakultet, Odsek geografija, Srbija dUniverzitet u Nišu, Prirodno-matematički fakultet, Odsek Geografija, Srbija
email: nikola.milentijevic@pr.ac.rs, milanap@dgt.uns.ac.rs, marko.ivanovic@pr.ac.rs, milena.j.gocic@gmail.com, natasam@pmf.ni.ac.rs
Project: Ministarstvo nauke, tehnološkog razvoja i inovacija Republike Srbije (institucija: Univerzitet u Prištini sa privremenim sedištem u Kosovskoj Mitrovici, Prirodno-matematički fakultet) (MPNTR - 451-03-68/2020-14/200123)
Autori pružaju zahvalnost i za fi nansijsku podršku Pokrajinskog sekretarijata za nauku i tehnološki razvoj (projekat br. 003026234-2024-09418-003-000-000-001)
Keywords: vegetacioni pokrivač; CORINE baza podataka; prostorno-vremenske promene; održivost; Bačka
Abstract
Razumevanje procesa koji deluju kao ključni faktori dinamike u vegetacionom pokrivaču pokazuju benefi t u analizi recentnih promena kao i mere adaptacije na buduće uticaje. Ovo predstavlja izazov pošto vegetacione promene mogu biti izazvane kompleksom faktora, koji variraju od: globalnih eksternih činilaca (npr. zahtevi sa jedinstvenim tržištem i politike u polju zaštite životne sredine) do lokalnih uticaja i pritisaka (npr. rast populacije i infrastrukturni razvoj). U radu je analizirana prostorno-vremenska dinamika promena vegetacionog pokrivača i načinu korišćenja zemljišta u Bačkoj (1990-2018). Promene su detektovane na osnovu daljinske detekcije, tj. korišćenjem CORINE Land Cover (CLC) baze podataka tokom analiziranih perioda. CORINE program daljinske detekcije kombinovan sa GIS alatom ukazuje na slab intenzitet promena (>90% vegetacionog pokrivača je bez promena u smislu stvaranja i redukcije vegetacije). U odnosu na klase korišćenja zemljišta, u strukturi vegetacionog pokrivača Bačke dominantan udeo imaju površine pod listopadnim šumama i prelaznim područjem šuma, žbunja i makije. Unutar navedenih klasa, nisu detektovane izraženije promene vegetacije. Bitan faktor koji ugrožava održivost vegetacionog pokrivača predstavlja kombinovani uticaj antropogenih pritisaka (deforestacija) sa nepovoljnim prirodnom uslovima u određenim delovima Bačke (eolska erozija). Iz ovih razloga, bilo bi poželjno analizirati stanje vegetacionog pokrivača nakon Drugog svetskog rata i promene izazvane industrijalizacijom i urbanizacijom, pa uporediti sa interpretiranim rezultatima. U budućim studijama, bilo bi neophodno izvršiti komparaciju determinisanih rezultata sa sličnim indikatorima (poput NDVI indeksa).
Sažetak
Understanding the processes that act as key factors of dynamics in the vegetation cover shows a benefi t in the analysis of recent changes as well as adaptation measures to the future impacts. This is a challenge as vegetation changes can be caused by a complex of factors, varying from: global externalities (e.g. demands of single market and environmental policies) to local influences and pressures (e.g. population growth and infrastructure development). The paper analyzes the spatio-temporal dynamics of changes in vegetation cover and land use in Bačka (1990-2018). Changes were detected on the basis of remote sensing, i.e. using the CORINE Land Cover (CLC) database during the analyzed periods. The CORINE remote sensing program combined with the GIS tool indicates a low intensity of changes (>90% of the vegetation cover is without changes in terms of vegetation creation and reduction). In relation to the classes of land use, in the structure of the vegetation cover of Bačka, the areas under broad-leaved forests, the transitional woodland shrub have a dominant share. Within the mentioned classes, no significant changes in vegetation were detected. An important factor that threatens the sustainability of the vegetation cover is the combined impact of anthropogenic pressures (deforestation) with unfavorable natural conditions in certain parts of Bačka (aeolian erosion). For these reasons, it would be desirable to analyze the state of the vegetation cover after the Second World War and the changes caused by industrialization and urbanization, and compare with the interpreted results. In future studies, it would be necessary to compare the determined results with similar indicators (such as the NDVI index).
|