2025, Tem. zased. IV - Bezb. i kvalitet proizvoda autohtonih rasa domaćih životinja - šansa za održivu proizvodnju i podsticaj za razvoj ruralnim područjima, str. 125-130
|
|
Uporedna analiza mleka ekvida
Comparative analysis of equid milk
aUniverzitet u Beogradu, Fakultet veterinarske medicine, Srbija bPG Magarija, Dimitrovgrad cUniverzitet u Novom Sadu, Poljoprivredni fakultet, Departman za veterinarsku medicinu, Srbija dNaučni institut za veterinarstvo Srbije, Beograd, Srbija
e-adresa: bogdanovic.m.milan@gmail.com
Projekat: Ministarstvo nauke, tehnološkog razvoja i inovacija Republike Srbije (institucija: Univerzitet u Beogradu, Fakultet veterinarske medicine) (MPNTR - 451-03-68/2020-14/200143)
Ministarstvo nauke, tehnološkog razvoja i inovacija Republike Srbije (institucija: Univerzitet u Novom Sadu, Poljoprivredni fakultet) (MPNTR - 451-03-68/2020-14/200117)
Ključne reči: mleko kobila; mleko magarica; hemijski sastav mleka ekvida; higijenska svojstva mleka ekvida; broj somatskih ćelija; ukupan broj bakterija
Keywords: mare milk; donkey milk; chemical composition of equid milk; hygienic quality of equid milk; somatic cell count; total bacterial count
Sažetak
Mleko kobila (Equus caballus) i magarica (Equus asinus) sve više privlači pažnju zbog svojih jedinstvenih nutritivnih i terapeutskih svojstava. Ova studija ima za cilj uporednu analizu hemijskog sastava i mikrobiološke ispravnosti magarećeg i kobiljeg mleka, sa naglaskom na njihovu primenu kao funkcionalnih namirnica i hipoalergenih alternativa za osetljive populacije, poput odojčadi sa alergijom na proteine kravljeg mleka (CMPA). Uzorci su prikupljeni od magarica i kobila u različitim fazama laktacije, sa farmi u Srbiji, gde se životinje hrane u poluekstenzivnim uslovima. Magareće mleko je karakterisano niskim sadržajem masti (0,3-1,8%), visokim nivoima laktoze (6,0-7,4%) i visokim koncentracijama bioaktivnih molekula kao što su lizozim, laktoferrin i laktoperoksidaza. Ove komponente doprinose antimicrobiološkim osobinama i produženom roku trajanja magarećeg mleka, naročito u sirovom obliku. Nizak broj somatskih ćelija i ukupni broj bakterija dodatno podržavaju njegovu bezbednost i terapijsku primenu, posebno za CMPA pacijente. S druge strane, kobilje mleko ima viši sadržaj masti (1,5-2,0%), što mu daje veću gustinu i energetsku vrednost. Takođe, bogato je polinezasićenim masnim kiselinama, kao što su omega-3 i omega-6, koje podržavaju kardiovaskularno zdravlje, a visok sadržaj kalcijuma i fosfora čini ga korisnim za zdravlje kostiju. Iako je nutritivno bogatije, kobilje mleko pokazuje malu varijaciju u sadržaju proteina i laktoze, što je verovatno povezano sa rasom, fazom laktacije i uslovima ishrane. Mikrološki kvalitet kobiljeg mleka takođe je visok, sa umerenim brojem somatskih ćelija i ukupnog broja bakterija. I magareće i kobilje mleko poseduju značajne i komplementarne nutritivne, funkcionalne i terapeutske prednosti. Dok je magareće mleko posebno korisno za imunološku zaštitu i hipoalergene primene, kobilje mleko pruža širi spektar zdravstvenih prednosti, posebno za zdravlje kostiju i kardiovaskularno zdravlje. Rezultati ukazuju na potrebu za daljim istraživanjima kako bi se optimizovale metode proizvodnje mleka i osigurala mikrobiološka bezbednost za širu upotrebu ovih proizvoda u funkcionalnim namirnicama.
Abstract
Equid milk, specifically from donkeys (Equus asinus) and mares (Equus caballus), has garnered significant interest due to its unique nutritional and therapeutic properties. This study aimed to compare the chemical composition and microbiological quality of donkey and mare milk, focusing on their potential as functional foods and hypoallergenic alternatives for sensitive populations, such as infants with Cow Milk Protein Allergy (CMPA). Samples were collected from donkeys and mares at different lactation stages under semi-extensive farming conditions in Serbia. Donkey milk was characterized by a low fat content (0.3-1.8%), high lactose levels (6.0-7.4%), and rich concentrations of bioactive compounds such as lysozyme, lactoferrin, and lactoperoxidase. These bioactive components contribute to its antimicrobial properties and prolonged shelf life. The milk's low somatic cell count (SCC) and total bacterial count (TBC) further support its potential for therapeutic use and safety for CMPA patients. In contrast, mare milk had a higher fat content (1.5-2.0%), providing increased energy density. It also exhibited elevated levels of polyunsaturated fatty acids (omega-3 and omega-6), which support cardiovascular health, along with significant amounts of calcium and phosphorus beneficial for bone health. Despite its higher nutritional density, mare milk showed slight variability in protein and lactose content, likely influenced by breed, lactation stage, and feeding conditions. The microbiological quality of mare milk was also found to be high, with moderate SCC and TBC levels. Both donkey and mare milk possess valuable and complementary nutritional, functional, and therapeutic benefits. While donkey milk is particularly beneficial for immune protection and hypoallergenic uses, mare milk offers a broader range of health benefits, particularly for bone and cardiovascular health. The findings highlight the need for continued research to optimize milk production methods and ensure microbiological safety for these products' broader use in functional foods.
|